Przepisy transportu międzynarodowego. Jakie zezwolenia są wymagane?

Transport międzynarodowy rządzi się własnymi prawami, a ich nieznajomość może skutkować zatrzymaniem pojazdu, wysokimi karami finansowymi, a nawet utratą licencji. Przekroczenie granicy z ładunkiem to dla przewoźnika nie tylko kwestia trasy i harmonogramu – to także wyzwanie formalne. W dzisiejszym artykule wyjaśniamy, jakie przepisy transportu międzynarodowego obowiązują, jakie zezwolenia są potrzebne i na co przewoźnicy powinni zwrócić szczególną uwagę. Czytaj dalej i dowiedz się więcej!

Transport międzynarodowy – czym różni się od krajowego?

Transport międzynarodowy to przewóz towarów lub osób, w którym miejsce załadunku i miejsce rozładunku znajdują się w dwóch różnych państwach. W praktyce oznacza konieczność spełnienia wymogów prawnych obowiązujących zarówno w kraju wyjazdu, jak i w krajach tranzytowych oraz w państwie docelowym.

Polscy przewoźnicy działają na rynku europejskim i globalnym, dlatego muszą poruszać się w gąszczu regulacji unijnych, dwustronnych umów międzynarodowych oraz przepisów krajowych poszczególnych państw. Znajomość tych zasad to podstawa skutecznej i legalnej działalności w branży TSL.

Transport międzynarodowy – przepisy, które należy znać

W przypadku transportu międzynarodowego przepisy regulowane są na kilku poziomach – unijnym, umów wielostronnych i dwustronnych.

Konwencja CMR

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, znana jako CMR, to fundament prawny każdego międzynarodowego transportu drogowego. Określa zasady zawierania umów przewozu, odpowiedzialność przewoźnika za utratę lub uszkodzenie towaru, a także wymogi dotyczące listu przewozowego CMR. Polska jest sygnatariuszem konwencji, podobnie jak większość państw europejskich i wiele krajów spoza Europy. List przewozowy CMR jako standard rynkowy i dowodowy zwykle towarzyszy przesyłce w transporcie międzynarodowym i jest wystawiany w co najmniej trzech egzemplarzach – dla nadawcy, odbiorcy i przewoźnika.

Rozporządzenia unijne

W obrębie Unii Europejskiej przepisy dotyczące transportu międzynarodowego opierają się głównie na rozporządzeniach wspólnotowych, mających pierwszeństwo przed prawem krajowym. Największe znaczenie mają:

• Rozporządzenie (WE) nr 1072/2009 – reguluje dostęp do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i określa warunki wykonywania kabotażu,
• Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 – ustala normy czasu jazdy i odpoczynku kierowców,
• Rozporządzenie (UE) nr 165/2014 – dotyczy tachografów i obowiązku ich stosowania.

Umowy AETR

Europejska Umowa dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) reguluje czas pracy kierowców wykonujących transport poza terytorium Unii Europejskiej – do krajów takich jak Rosja, Ukraina, Turcja czy Białoruś. Przepisy AETR są zbliżone do unijnych, jednak obowiązują na trasach wykraczających poza obszar UE.

Przepisy ADR

Jeśli przedmiotem przewozu są materiały niebezpieczne, zastosowanie mają przepisy umowy ADR (Europejskiej umowy dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych). Nakłada ona szczegółowe wymagania dotyczące oznakowania pojazdu, kwalifikacji kierowcy, dokumentacji przewozowej i zabezpieczenia ładunku.

Transport międzynarodowy – jakie zezwolenia są wymagane?

Jakie zezwolenia są konieczne? Odpowiedź zależy od kierunku przewozu, rodzaju ładunku i rodzaju wykonywanych usług.

Licencja wspólnotowa

Podstawowym dokumentem uprawniającym do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego na obszarze Unii Europejskiej jest licencja wspólnotowa, wydawana przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego. Uprawnia ona do przewozów między państwami członkowskimi UE oraz państwami Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Licencja jest wydawana na firmę, natomiast każdy pojazd używany do przewozów musi posiadać wypis z licencji wspólnotowej.

Zezwolenia dwustronne i wielostronne (CEMT/ECMT)

W przypadku przewozów do krajów spoza UE niezbędne są zezwolenia wynikające z umów dwustronnych zawartych między Polską a danym państwem. Pozwalają one na wykonanie określonej liczby przejazdów w danym roku kalendarzowym. Są one limitowane i przydzielane przez GITD na wniosek przewoźnika.

Alternatywą są zezwolenia wielostronne CEMT (wydawane przez Europejską Konferencję Ministrów Transportu), które umożliwiają wykonywanie przewozów między państwami członkowskimi CEMT. Zezwolenia te są szczególnie cenne przy przewozach do Rosji, Turcji, krajów bałkańskich czy Kaukazu. Dostępne są w wersji rocznej lub krótkoterminowej.

Zezwolenia kabotażowe

Kabotaż, czyli przewóz towarów między dwoma punktami znajdującymi się na terytorium innego państwa członkowskiego UE, wymaga spełnienia szczególnych warunków określonych w rozporządzeniu 1072/2009. Przewoźnik może wykonać maksymalnie 3 operacje kabotażowe w ciągu 7 dni po dokonaniu dostawy międzynarodowej. Przekroczenie tych limitów jest traktowane jako nielegalne świadczenie usług i grozi poważnymi sankcjami.

Certyfikat kompetencji zawodowych i inne dokumenty kierowcy

Kierowca wykonujący transport międzynarodowy musi posiadać:

• prawo jazdy kategorii C lub C+E z aktualnym kodem 95 (kwalifikacja zawodowa),
• kartę kierowcy do tachografu cyfrowego,
• zaświadczenie o zatrudnieniu i warunkach pracy (tzw. zaświadczenie delegowania kierowcy) – wymagane przy delegowaniu do krajów UE objętych przepisami o delegowaniu pracowników,
• paszport lub dokument tożsamości ważny w krajach tranzytowych i docelowych.

Dokumenty celne i fitosanitarne

Przy przewozie do krajów spoza UE konieczne mogą być dokumenty celne – w tym karnety TIR, które gwarantują uproszczoną odprawę celną w krajach będących członkami Konwencji TIR. Przy przewozie żywności, roślin lub zwierząt wymagane są z kolei świadectwa weterynaryjne i fitosanitarne wystawiane przez odpowiednie służby.

Najczęstsze błędy przewoźników w transporcie międzynarodowym

Nawet doświadczeni przewoźnicy popełniają niekiedy błędy formalne. Do najczęstszych należą:

• brak aktualnego wypisu z licencji wspólnotowej w pojeździe,
• nieprawidłowe lub niekompletne wypełnienie listu CMR,
• przekroczenie limitów kabotażowych,
• brak zgłoszenia o delegowaniu kierowcy przy wjazdach do Niemiec, Francji lub Austrii,
• nieaktualne zezwolenia dwustronne lub CEMT.

Regularne szkolenia pracowników i aktualizacja procedur wewnętrznych to najlepszy sposób na uniknięcie niedopatrzeń.

Transport międzynarodowy – najważniejsze zasady

Znajomość przepisów to nie przywilej, lecz obowiązek każdego, kto działa w branży TSL. Przed każdym nowym dla firmy kierunkiem warto dokładnie sprawdzić obowiązujące regulacje, skonsultować się z doświadczonym spedytorem lub prawnikiem transportowym i upewnić się, że dokumentacja jest w pełni kompletna.

Dobrze przygotowany przewoźnik to bezpieczeństwo dla uczestników ruchu drogowego, towaru oraz biznesu.